بیک تانگرینگ آدی بیلان

  قربانی (قربانی نفس):

  قربانی یک عبادت مالی و از شعائر اسلام است و در مقابل دیگر عبادت های مالی ویژگی های خاصی در بر دارد, با توجه  به آن ویژگی ها, قربانی بین عبادت های دیگر جایگاه و اهمیت ممتازی را حائز است.

  مفهوم و معنی قربانی:

  از نظر معنای لغوی " قربانی " از لفظ " قربان " ماخوذ است. هر آن  چیزی که ذریعه و وسیله ی تقرب و نزدیکی به الله تعالی باشد آن را " قربانی " می گویند, آن چیز خواه ذبح  حیوان باشد یا دیگر صدقات.

 لطفا در ادامه ی مطلب بخوانید...


 بعضی از علماء هر نیکی و عمل خیر را که باعث قرب و رحمت الهی باشد " قربانی " می نامند. البته در عرف عام به آن حیوان مخصوص قربانی گفته می شود که به خاطر رضای الله در روزهای معین عید الاضحی _ عید قربان _ مسلمانان آن را ذبح می کنند.کلمه ی قربانی از لفظ قربان گرفته شده و چندین بار در قرآن مجید آمده است, در اکثر مواقع مراد از آن " حیوان مذبوحه " است.

  تاریخچه ی قربانی:

  ذبح قربانی جهت تقرب پروردگار از زمان ابوالبشر حضرت آدم علیه السلام شروع شده است, وقتی که دو فرزندش هابیل قوچی و قابیل مقداری گندم را به عنوان قربانی به بارگاه خداوندی تقدیم نمودند, به دستور و روال آن زمان آتشی از آسمان آمد. قربانی هابیل سوخت, که این علامت قبولیت بود و قربانی قابیل به حال خود باقی ماند. در قرآن مجید این واقعه تاریخی چنین آمده است: " اذقربا قربانا فتقیل من احد هما و لم تقبل من الاخر "(مائده 27)   ترجمه: " وقتی که (هابیل و قابیل, پسران آدم) قربانی تقدیم کردند از یکی (هابیل) پذیرفته شدو از دیگری(قابیل) پذیرفته  نشد." بعد از آن عمل در تمام ادیان سماوی به عنوان یک عبادت و ذریعه قرب و در مناسبات و مواقع خاص به عنوان یک   دستور و آیین جای ماند. اینجاست که می بینیم تمام ملتها اعم از پیروان ادیان سماوی و غیر سماوی با ذبح حیوان یا صدقه دادن پول و کالا به بارگاه خداوندی یا معبود های باطل خویش تقرب می جویند.

  واقعه ی تاریخی بی نظیر:

  قربانی به عنوان شعار دین و آیین , مشروعیتش به زمان  حضرت آدم علیه السلام بر می گردد. اما وقتی که واقعه ی بی نظیر و شگفت انگیز , ابر مرد تاریخ حضرت ابراهیم (ع  پیش آمده که در آن واقعه ی تاریخی بی مثال, ایشان برای ذبح و قربانی کردن یکتا فرزند برومندش حضرت اسماعیل(عاقدام فرمودند و پس از پیروز و نامدار شدن ایشان در آزمایش سخت و تاریخی , قربانی جایگاه و اهمیت ویژه ای  را در ادیان سماوی کسب کرد, چراکه شخصیت حضرت  ابراهیم علیه السلام برای تمام اهل ادیان سماوی, یهودیان، مسیحیان و اهل اسلام مورد قبول  و قابل احترام است، و آن داستان تکان دهنده و شگفت انگیز(قربانی پدر ارجمند، و فرزند دلبند را) در سوره ی صافات قرآن مجید آمده است و کتاب مقدسه نیز آن را تثبیت می کند. سیرت و زندگانی تمام انبیاء علیهم الصلوه والسلام پر از قربانی و مجاهده هاست،  اما زندگی شخصیت ابر مرد تاریخ، ابوالانیباء حضرت ابراهیم علیه الصلوه والسلام  به تنهایی  تاریخ است زنده و جاویدان,پر از قربانی ها، مجاهده ها، رنجها و مشقتها، هجرت ها و دعوت هاوقتی راه حق را آغاز نمود, پدر و تمام خانواده در مقابل او ایستادند. در راه توحید و یکتا پرستی پادشاه وقت ایشان را به آتش مجازات کرد. بالاخره او مجبور شد که راه هجرت را در پیش گیرد. بنابراین از وطن اصلی خویش در سرزمین عراق (بابل) به سوی فلسطین هجرت نمودند. "و قال انی ذاهب الی ربی سیهدین" و گفت من به سوی  پروردگارم هدایت خواهد کرد.

  دعای فرزند:  

  تمام زندگی چشم به انتظار فرزند بود. در سن هشتاد و   شش سالگی در حالت بیم و امید به دربار خداوندی برای   فرزندی صالحی دست به دعا شد." رب هب لی من الصالحینبار الها ! مرا فرزند صالحی از بندگان شایسته  عطا فرما.خداوند نیز این دعا را مستجاب کرد و فرزند صالح همچون اسماعیل به او بشارت داد." فبشرناه بغلام حلیم پس ما او را به نوجوانی بردبار و صبور بشارت دادیم.

  قربانی فرزند :

  به زبان قرآن این داستان شگفت انگیز چنین آمده است:  " فلما بلغ معه السعی قال یا نبی انی اری فی المنام  انی اذبحک فانظر ما ذاتری "زمانی که فرزند به مقام سعی و کوشش رسید, یعنی به مرحله ای رسید که می توانست در مسائل مختلف زندگی با تلاش و کوشش پدر را یاری کند (بنا به گفته ی بعضی مفسران در آن قرآن وقت سیزده   ساله بود) حضرت ابراهیم علیه السلام خواب عجیب و شگفت انگیزی دید(خواب انبیا در حکم وحی الهی استو آن خواب حیرت انگیز بیانگر شروع یک آزمایش بزرگ دیگر بود. در خواب می بیند که از سوی خداوند به او دستور رسیده است تا فرزند برومند و یگانه اش را با دست خود   قربانی کند و سر ببرد. ابراهیم که بارها از امتحانات سخت الهی سرافراز بیرون آمده بود این بار نیز باید دل به دریا بزند وسر بر فرمان حق   بگذارد. پدر تمام ماجرا را برای فرزند بیان می کند، آن گفتمان تاریخی تا روز قیامت در کتاب جاویدان مرقوم گشته است و این بار نیز ابراهیم از آزمایش سر افزار و کامران بیرون آمد واین غالبا سخت ترین و آخرین امتحان حضرت ابراهیم علیه السلام بود که در آن هم مانند کوهی  ثابت قدم ماند." قد صدقت الرویا انا کذلک نجزی المحسنین  ان هذا لهو البلاء المبین و فدنیا بذبح عظیم " خداوند متعال قوچی بزرگ فرستاد تا به جای فرزند قربانی کند و در مراسم حج و سرزمین منا, سنتی برای آیندگان و برای تمام جهانیان به جای ماند. اگر عملا حضرت اسماعیل علیه السلام قربانی می شد همانطوری که حضرت ابراهیم علیه السلام تصمیم قطعی آن را داشت بعد از آن باید به تاسی و پیروی از ابراهیم علیه السلام خون جگر گوشه ها در کوچه و خیابان ها ریخته می شد، مگر لطف الهی شامل حال گشت, بجای فرزند دلبند قوچی بزرگ برای ذبح عنایت گردید و به عنوان یادگار ابراهیمی, دین اسلام و خاتم پیامبران نه فقط آن را مشروع قرار داد بلکه بر احیای آن حکم تاکید آمد که در  همان روز تاریخی دهم ذی الحجه, عید قربان حجاج کرام و  عموم مسلمانان به شرط استطاعت, یک گوسفند سالم با شرایط و سن خاصی ذبح کنند.(این اشعار اسلامی در احکام شرعی و تفاضیل فقهی در کتابهای فقه به تفصیل ذکر شده است). قربانی و حج که مجموعه ای از مناسک طواف، سعی، وقوب عرفه، منا، مزدلفه، رمی جمرات ذبح قربانی شکرانه و... شعائر و عباداتی هستند.که در ماه ذی الحجه ادا می شود, ومشروعیت همه ی آنها به حضرت ابراهیم علیه السلام برمی گردد و از ایشان به خاتم پیامبران و اهل اسلام به ارث رسیده است, چرا که پیامبر اسلام صلی الله علیه و سلم جانشین بر حق حضرت ابراهیم علیه السلام بودند.آن حضرت صلی الله علیه و سلم با افتخار می فرمودند:  " ان دعوه جدی ابراهیم" من ثمره و نتیجه ی دعای پدر بزرگم ابراهیم هستم. هنگام تعمیر کعبه بر زبان حضرت ابراهیم  این دعا جاری بود:" ربنا وابعث فیهم رسولا منهم" وقتی در خصوص قربانی از آن حضرت صلی الله علیه و سلم سوال شد:ماهذا الاضاحی؟ این قربانی ها چیست؟ آن حضرت صلی الله علیه و سلم در پاسخ می فرمودند: سنته ابیکم ابراهیم علیه السلام .(قربانی) سنت و (یادگار) پدرتان حضرت ابراهیم علیه السلام است. اصحاب پرسیدند: فمالنا فیها یا رسول الله؟ ای رسول گرامی ! مارا از ذبح قربانی چه می رسد؟ آن حضرت صلی الله علیه و سلم در جواب فرمودند: بکل شعره حسنته... در مقابل هر مویی از شما را یک نیکی میرسد و در مقابل هر پشمی به شما یک نیکی  میرسد(مشکوه).

                قربانی یادگار و خاطره ی ابراهیمی      

  خداوند متعال تمام افعال و اعمال حضرت ابراهیم علیه السلام را پسندیده و آنها را برای امت آن حضرت صلی الله علیه وسلم مشروع قرار داد, بخصوص اعمالی که به حج و قربانی متعلق هستند, تا نام گرامی آن ابر مرد تاریخ برای همیشه جاویدان بماند و کلام ربانی در حق ایشان صادق آید. الله تعالی بعد از بیان واقعه ی آزمایش بزرگ میفرماید: و ترکنا علیه فی الاخرین سلام علی ابراهیم. و نام نیک او را در امتهای بعد باقی نهادیم, سلامتی باد بر ابراهیم. از زمان قدیم رسم توده ملت هاست که جهت زنده نگهداشتن کارنامه های بزرگواران و فاتحان، دولتمردان و نامداران، بناها، ساختمانها و منارها یا مجسمه هایی بطور یادگار می سازند. هر چند آنها مستحکم باشند باز هم شکار حوادث روزگار خواهند شد، اما دین اسلام در این سلسله بعضی اعمال را مشروع قرار داده که با شخصیت ارتباط خاصی دارند که نه تنها با انجام آن اعمال ثواب میرسد بلکه سیرت و زندگانی فداکاری و مجاهده های آن شخصیت در ذهن ترسیم می گردد، تا آنها را مشعل راه خویش قرار داده و خود را جهت عمل و دعوت به راه حق آماده سازد. عمل مبارک " قربانی " یعنی مال و متاع, تن, سن و وطن و همه ی آنچه دارد به خاطر رضایت خداوند قربانی کند و از آنها بگذرد. بطوریکه خلاصه نفس و هوای انسان مانند گوسفند کشته شود تا رضای الهی حاصل گردد, بعضی نا آگاه و دور از فهم و فلسفه احکام و شعائر دینی در اجرای این حکم بزرگ اسلامی چنین خرده گرفته اند: مسلمانان مبلغ هنگفتی جهت ذبح و قربانی هر سال خرج می کنند که غیر از گوشت خوردن و اسراف و اضاعه ی مال دیگر مفهومی ندارد، جرا این مبلغ در رفاه و آسایش ملتها و کشورها بکار برده نم شود؟. این نوع ایراد ها ناشی از جهالت و بی سوادی و دوری از فهم و فلسفه ی احکام الهی است. این نوع ایرادها را می توان در هر عبادت مالی و بدنی مطرح نمود. البته اگر مفهوم ایمان و دین را بخوبی بدانیم چنین اعتراضی هرگز پیش نخواهد آمد و به دنبال اعتراضات پوچ نخواهیم رفت. مفهوم دین و ایمان یعنی هر چه الله تعالی از بنده مطالبه کند -آمنا و سلمنا - ایمان آورده برای انجام وظیفه آماده ایم. وقتی یک فرد مسلمان از اموال خود بهترین حیوان از قبیل شتر, گاو،گوسفند را در راه رضای خداوند قربانی می کند، گویا برای تکامل روحی و تربیت تدریجی نخستین درسی که به او آموخته می شود این است که از قربانی نفیس, برای قربانی نفس خویش آماده گشته است و در عین حال برای فقراء و مساکین بهترین صدقه و خیرات است و خانواده او نیز از آن استفاده می کند. یقیینا در کشورهای اسلامی بین شهرنشینان و روستائیان خانواده های بسیاری هستند که در طول سال یک بار هم گوشت بر سر سفره شان نمی بینند، اگر گوشت قربانی عادلانه و طبق سنت پیامبر السلام صلی الله علیه و سلم توزیع شود بهترین خدمت و کمک برای خانواده های فقیر و رنجدیده خواهد بود. چنین اعتراض هایی را کسانی مطرح می کنند که در قصرها و کاخها مجلل نشسته و با دین و مشکلات جامعه ارتباطی ندارند.

         برخی شبهه ی  دیگری مطرح می کنند.

   روزهای عید قربان, حیوانات زیادی بطور قربانی ذبح می شود و این یک نوع ضرر مالی به اقتصاد دامداری است که در آینده باعث می شود مردم به کمبود گوشت و دیگر فرآورده های لبنی دچار شوند. یقیینا این نوع شبهه بر اثر آن است که انسان از قدرت کامل خالق جهانیان و مشاهده نظم و انتظام وی غافل باشد. نظم خداوند همیشه در جهان این بوده و هست که به هر چیزی بیشتر نیاز داشته باشیم آن را افزونتر می گردد و به عوامل و اسباب فزونی آن نعمت انسان را راهنمایی می کند، مانند چاهی که اگر آبش روزانه کشیده شود افزونتر و پاکتر می شود در غیر اینصورت چشمه های چاه مسدود گشته و می خشکد. آهو با اینکه گوشتش حلال است اما قربانی اش جایز نیست، با این وجود نسلش در بعضی مناطق و کشورها منقرض شده است،  اما گوسفند (با اینکه هر ساله به تعداد بیشماری ذبح می شود) به مقدار وافر هر جا و هر کجا یافت می شود، شتر و گاو به نسبت گوسفند کمتر ذبح می شوند به همان میزان از گوسفند کمتر یافت می شوند.

منبع: دکتر عبیدالله بنی کمال

 بر چسب ها: قربانی نفس, فلسفه قربانی


  باتشکراز:

  بانوی ترکمن  

 

 

 



تاريخ : پنجشنبه ۱۳٩۱/٩/۱٦ | ۱٠:٠٢ ‎ب.ظ | نویسنده : محمدمختومی | نظرات ()
  • مای بی اف | زرین باکس