ادبیات ترکمن _ داستان

   (تحلیل رمان چشمانم زنده است)

  رمان (چشمانم زنده است) نوشته ی هادی خرمالی یکی از رمان های شاخص جنگ در زمینه های توصیف عملکرد نواحی و اقلیم های مختلف در موضوعی مشترکبه نام جنگ است.این رمان با آن که یک رمان جنگی محسوب می شود.یکی از رمان های مؤفق درزمینه ادبیات اقلیمی است.مکان وقوع داستان خطه ی ترکمن صحرا ازنواحی شمال شرقی ایران  است ودرآن شخصیت هایی نشان داده می شود. که بنابروظایف ملی ومذهبی شان عازم جبهه های جنگ می شوند .البتهبیشتر وقایع به زمان های پیش از شروع جنگ اشاره دارد.اماپیوند های عاطفی و انسانی در سایه ی پدیده ای به نام جنگ شکل می گیرند.داستان رمان حدیث سه دوست دوران تحصیل (یاشا-مرادوآنا)است.

  آنها درگذرازمرحله ی بلوغ سنی از هم جدا می شوندوهرکدام برای به دست آوردن آرمان های ذهنی شان به دنبال سرنوشت خودمی روند.این فاصله باگذرزمان بیشتر می شود. تا این که باوقوع جنگ دو دوست حاضر درایران آنا و مراد به جبهه می روند و یاشا به لحاظ عدم حضور در ایراناز آن هادوراست.طوفان جنگ عشق آن ها را در راه میهن به اوج خود می رساند. آنا دست ها وپاهایش را از دست می دهد و مراد با  دیدن این حالت ناخواسته سر به جنون می گذارد و دیگر هیچ نشانی از او بدست نمی آید.یاشا در پایان از ایران می رود  البته برای پایان تحصیلات نیمه تمامش در حالی که یاد دو دوستش همواره با اوست .جنگ به عنوان عاملی ناخواسته در ذهن همهحضور دارد چه آن ها که مستقیما در آن حضور دارند و چه آن ها که هرگز آن را لمس  نکرده اند.یاشا به عنوان شخصیت اصلی در رمان مطرح شده است .وسیر تحولی رمانپیرامون زندگی او در جریان است. اما اعمال و کردار های آنا به لحاظ برجستگی خصلت های انسانیآن قدرنمایان است که شخصیت یاشا راتحتالشعاع خود قرار می دهد.او در ابتدای رمان به عنوان بک شخصیت فرعی عمل کوچکی را انجام می دهد که به لحاظ بهبود موقعیتی و انسانیآن عمل نقش ویژه ای را در ساختار نهایی رمان به عهده می گیرد. او با پرداخت پول تو جیبی اش مانع اخراج یاشا در دوره ی ابتدایی از مدرسه می شود. عمل دوم و بزرگ او به هنگام شهادت اوست که باعث بینایی چشم های سونامی شود.این عمل نمادین او بزرگی روح او و نظاره گر بودن چشم هایشبعد از شهادت را به یاد میآورد. از این رو چهره و رفتار او در ذهن مخاطب شکلمی گیرد بردل می نشیند و ماندگار و جاودانه می شود. شناسایی و ثبت این گونه خصلت های انسانی مردان حاضر در جبهه های جنگ است که در طول زمان جنگ تعدادشان کم نبوده است.عشق و ایثار و شفقت. اصلی ترین درون مایه ی اثر را تشکیل می دهند. هر یک از اشخاص حاضر دررمان به نوعی جان فدایی می کنند واز خود مایه می گذارند تا دیگری به کمال مطلوب برسد.آنا /سخی  صالح(استاد هنر)/همگی نردبان ترقی یاشا می شوند. تا او به نقطه ی دلخواه خود برسد واین اعمال آدم های پیرامونی یاشا وظایف او را به عنوان یک پزشک در آینده  سنگین تر می کنند. او در جنگ حضوری مستقیمندارد ولیمؤفقیت خود و بینایی خواهرش را مدیون آدم هایی است که با گوشتوپوست و خون خود در جنگ را لمس کرده اند و در نهایت عاشقانه در راه میهنجان باخته اند.تسلط نویسنده به منطقه ی ترکمن صحرا رمان حاضر را به یکی از رمان های مؤفق در زمینه ی اثرات جنگ در یک منطقه ی خاص از نظر جغرافیایترکمن صحرا تبدیل کرده است. روابط آدم های بومی نوع پوشاک آنها و آداب وآیین های این خطه در این رمان به زیبایی به تصویر کشیده است. نویسنده همدلی و حضور مردانی از این خطه در جمع سایر گروههای اقلیمی حاضر در میدان های جنگ با ابزار ها و لباس های متحدالشکل را به خوبی نشان می دهد.واین که در زمان وقوع یک جنگ نا خواسته مرز اقلیم های جغرافیای داخلی چگونه به آسانی رنگ می بازد و دفاع از مرز های میهن چگونههمگانی می شود. رمان در حال حاضر در این زمینه مؤفق عمل کرده است.

نویسنده :علی سلیمی/روزنامه حیات

منبع:اینترنت /سایت شخصی/خلاصه داستانها/به نقل از ادبیات داستانی

  شماره ی24/حسین حداد/از کتاب بسوی داستان نویسی بومی

نویسنده:عبدالعلی دستغیب./چاپ اول/سال1376/تهران حوزه ی هنری

ص75

 نویسنده ی کتاب آقای هادی خرمالی از معلمین درد آشنایی است که ازسالیان دور کار معلمی و دانشجویی خویش را با دغدغه های فرهنگی وجهت گیری های انسانی آغاز نموده است.کتاب چشمانم زنده است نشانی از درد آشنایی/علایق فرهنگی/تعهد دینی وحساسیت های اجتماعی  وتوکل و اعتقاد به پیروزی کرامت های انسانی است.

عباس علی باقری 25/8/1371

مدرس دانشگاهای استان گلستان 

/ 1 نظر / 22 بازدید
طغان دردی کریمی

بسیار خوب ولی عکسی از استاد می گذاشتید بسیار خوب می شد به وبلاگ من سری بزن www.shamarikh50.mihanblog.com